علت سرطان دهانه رحم چیست؟ + روش‌های پیشگیری

سرطان دهانه رحم، که شایع‌ترین علت آن ویروس HPV است، با تکثیر و رشد غیرطبیعی سلول‌های پوشاننده دهانه رحم آغاز می‌شود. این سرطان، پس از سرطان سینه و سرطان روده بزرگ، سومین سرطان شایع میان زنان در سراسر جهان است. اما خوشبختانه علت سرطان دهانه رحم مشخص می‌باشد و به همین دلیل قابل پیشگیری خواهد بود.

طبق تحقیقات انجام شده، حداقل ۲ نفر از هر ۱۰۰ زن در مقطعی از زندگی خود به سرطان دهانه رحم مبتلا می‌شوند. بنابراین ضروریست که بانوان در طول زندگی خود برای جلوگیری از ابتلا به این سرطان تلاش کنند. همچنین توجه به علائم نیز ضروری می‌باشد تا در صورت مشاهده اولین نشانه‌ها، سریعا به پزشک مراجعه کرده و روند درمانی قبل از پیشرفت بیماری آغاز شود.

باتوجه به این توضیحات، در این مقاله تصمیم داریم با علت سرطان دهانه رحم، علائم و روش تشخیص آن، نحوه پیشگیری و درمان این بیماری آشنا شویم. پس برای حفظ سلامتی خود، حتما این راهنمای جامع را تا انتها مطالعه نمایید.

سرطان دهانه رحم چیست؟

سرطان دهانه رحم یکی از ده سرطان رایج در زنان و شایع‌ترین سرطان در بین اندام‌های تولید مثلی در بین جوانان است. این سرطان که در دهانه رحم (قسمت پایینی رحم) رخ می‌دهد، اغلب در اثر عفونت طولانی مدت با ویروس HPV ایجاد می‌شود. البته علت سرطان دهانه رحم به اینجا ختم نمی‌شود و دلایل دیگری نیز دارد که در ادامه توضیح خواهیم داد:

• مصرف دخانیات
• ضعف در سیستم ایمنی
• استفاده بیش از حد از قرص ضدبارداری
• تعداد زایمان بالا
• رابطه جنسی در سنین پایین

دلایل ابتلا به سرطان رحم

همانطور که گفتیم، علت سرطان دهانه رحم در درجه اول به دلیل عفونت مداوم با انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)که یک ویروس مقاربتی است، ایجاد می‌شود. با این حال، چندین عامل دیگر نیز می‌توانند خطر ابتلا به این سرطان را افزایش دهند. شناخت دلایل سرطان دهانه رحم و عوامل خطر برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی خواهد داشت.

عفونت مداوم HPV

سویه‌های پرخطر HPV، به ویژه HPV-16 و HPV-18، اصلی‌ترین علت سرطان دهانه رحم هستند. این سویه‌ها در عملکرد طبیعی سلول اختلال ایجاد می‌کنند و منجر به تغییرات پیش سرطانی می‌شوند که می‌توانند به مرور زمان به سرطان تبدیل شوند.

مصرف دخانیات

سیگار کشیدن و مصرف دخانیات سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کند و پاکسازی بدن از عفونت‌های HPV را دشوارتر می‌سازد. علاوه بر این، مواد شیمیایی سرطان‌زای موجود در دخانیات می‌توانند به سلول‌های دهانه رحم آسیب برسانند و خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهند.

ضعف در سیستم ایمنی

شرایطی که سیستم ایمنی را به خطر می‌اندازند، مانند HIV یا استفاده طولانی مدت از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی (به عنوان مثال، درمان پس از پیوند)، توانایی بدن در مبارزه با عفونت‌های HPV را کاهش می‌دهند و احتمال عفونت مداوم و سرطان دهانه رحم را افزایش می‌دهند.

به نقل از سایت mayoclinic، اگر سیستم ایمنی بدن به دلیل بیماری دیگری ضعیف شده باشد و به HPV مبتلا باشید، احتمال ابتلا به سرطان دهانه رحم در شما بیشتر می‌باشد.

استفاده طولانی مدت از قرص‌های ضدبارداری

مطالعات نشان می‌دهد زنانی که به مدت پنج سال یا بیشتر از قرص‌های ضدبارداری خوراکی استفاده می‌کنند، ممکن است خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم در آنها افزایش یابد. علت دقیق این ارتباط مشخص نیست، اما احتمالا به دلیل اختلالات هورمونی در زنان و تاثیر آن بر دهانه رحم می‌باشد.

زایمان‌های متعدد

جالب است بدانید علت سرطان دهانه رحم در بیشتر بانوان، به دلیل بارداری‌ها و زایمان‌های متعدد می‌باشد. در واقع زنانی که سه بار یا بیشتر زایمان کرده‌اند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم هستند. این موضوع می‌تواند به دلیل تغییرات هورمونی و آسیبی باشد که زایمان به دهانه رحم وارد می‌کند.

رابطه جنسی در سنین پایین

داشتن رابطه جنسی در سنین پایین احتمال ابتلا به HPV را افزایش می‌دهد زیرا دهانه رحم در دوران بلوغ نسبت به عفونت آسیب‌پذیرتر می‌باشد.

اگرچه این عوامل خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را افزایش می‌دهند، اما بهترین زمان چکاپ سالانه بدن فرصتی است برای اقدامات پیشگیرانه‌ای مانند غربالگری منظم با پاپ اسمیر و آزمایش HPV، واکسیناسیون و اصلاح سبک زندگی که می‌تواند احتمال ابتلا به این بیماری را تا حد زیادی کاهش دهد.

علائم سرطان رحم چیست؟

حال که با علت سرطان دهانه رحم آشنا شدید، وقت آن است نشانه‌هایش را نیز بشناسید تا در صورت مواجه با آنها، سریعا به پزشک مراجعه کنید. این نوع سرطان که اغلب در زنان میانسال و مسن‌تر رخ می‌دهد، متاسفانه ممکن است در مراحل اولیه هیچ علامتی نداشته باشد. با این‌حال در ذیل رایج‌ترین علائم سرطان دهانه رحم را لیست کرده‌ایم که می‌توانید از آن کمک بگیرید:

• خونریزی غیرمعمول با وجود یائسگی
• ترشحات واژن که ظاهری غیرطبیعی و بوی بدی دارند
• درد لگن
• ادرار مکرر و حتی بی‌اختیاری ادرار
• سوزش و درد هنگام ادرار کردن
• خونریزی و درد در خارج از روزهای قاعدگی
• طولانی‌تر و شدیدتر شدن خونریزی قاعدگی
• خونریزی پس از رابطه جنسی
• درد شدید در هنگام رابطه جنسی
• درد مداوم کمر و پشت بدون دلیل

حتی اگر این علائم شبیه یک بیماری ساده به نظر برسند، بسیار مهم است که آن‌ها را جدی بگیرید و برای تشخیص به موقع با پزشک مشورت کنید. زیرا هرچه سرطان زودتر پیدا شود، درمان آن آسان‌تر و موفقیت‌آمیزتر خواهد بود.

سرطان دهانه رحم چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص زودهنگام علت سرطان دهانه رحم می‌تواند روند درمان را کوتاه‌تر و موثرتر کند. روش‌های تشخیصی مختلفی برای غربالگری سرطان دهانه رحم استفاده می‌شود که در جدول زیر معرفی و توضیح می‌دهیم.

باتوجه به این جدول می‌توان گفت: آزمایش پاپ اسمیر و HPV امکان تشخیص زودهنگام سرطان را فراهم می‌کنند. اما در موارد مشکوک، از کولپوسکوپی و بیوپسی برای تشخیص قطعی استفاده می‌شود.

روش درمان سرطان دهانه رحم

سرطان دهانه رحم چگونه درمان می شود؟ در واقع درمان بسته به میزان گسترش علت سرطان دهانه رحم متفاوت خواهد بود. بنابراین برای آگاهی از روش درمانی دقیق، باید با پزشک خود در این رابطه صحبت کنید. در برخی مواقع، این درمان می‌تواند با استفاده از یک روش واحد یا ترکیبی از روش‌ها انجام شود.

حال ما تصمیم داریم در این قسمت از مقاله، بهترین روش‌های درمان سرطان دهانه رحم که اغلب از آنها استفاده می‌شود را معرفی کنیم:

• درمان جراحی

سرطان دهانه رحم را می‌توان با جراحی برای برداشتن تومور و بافت اطراف آن درمان کرد. جراحی را می‌توان به روش‌های مختلفی انجام داد که عبارتند از:

1. کونیزاسیون : از روش مخروط‌برداری (کونیزاسیون) برای برداشتن ضایعه در مراحل بسیار اولیه سرطان دهانه رحم استفاده می‌شود.
2. تراکلکتومی: این روش درمانی برای بیمارانی که می‌خواهند در آینده بچه‌دار شوند استفاده می‌شود. در جراحی تراکلکتومی، پزشک فقط دهانه رحم و بخشی از بافت‌های اطراف را برمی‌دارد، اما خود رحم دست‌نخورده باقی می‌ماند و همچنان به واژن متصل خواهد بود.
3. هیسترکتومی رادیکال: این جراحی شامل برداشتن دهانه رحم، رحم و قسمت بالایی واژن به همراه بافت اطراف آن است. پس از این جراحی، عادت ماهیانه به طور دائمی متوقف می‌شود و فرد دیگر نمی‌تواند باردار شود.

• پرتودرمانی

بعد از تشخیص علت سرطان دهانه رحم، در این روش از پرتوهای قوی برای نابودی سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. برای سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه، پرتودرمانی اغلب با شیمی‌درمانی با دوز پایین ترکیب می‌شود تا سلول‌های سرطانی باقی مانده پس از جراحی از بین بروند. همچنین در برخی موارد برای کوچک کردن تومورها قبل از جراحی استفاده می‌شود.

• شیمی درمانی

شیمی‌درمانی از داروهای قوی برای از بین بردن یا کوچک کردن سلول‌های سرطانی در بدن استفاده می‌کند. این روش اغلب در مراحل پیشرفته سرطان دهانه رحم یا زمانی که سرطان به سایر اندام‌ها گسترش یافته است، استفاده می‌شود.

پزشک بعد از تشخیص علت سرطان دهانه رحم و میزان گسترش آن، یک یا چندتا از این روش‌های درمانی را برای بهبودی فرد اجرا خواهد کرد.

چگونه از سرطان رحم جلوگیری کنیم؟

از آنجایی که سرطان دهانه رحم مشکل جدی و بسیار رایج در میان بانوان است، باید همواره با انجام اقدامات پیشگیرانه، از ابتلا به این بیماری جلوگیری نمایید. در واقع زنان می‌توانند با انجام اقدامات صحیحی که در ذیل توضیح می‌دهیم، خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را تا میزان قابل توجهی کاهش دهند:

تزریق واکسن  HPV

برای جلوگیری از ابتلا به رایج‌ترین علت سرطان دهانه رحم، تزریق واکسن‌هایی مانند گارداسیل، گارداسیل ۹ و سرواریکس توصیه می‌شوند.

اسکن منظم

غربالگری روتین با آزمایش پاپ اسمیر و HPV به تشخیص شرایط پیش‌سرطانی در دهانه رحم قبل از تبدیل شدن به سرطان کمک می‌کنند.

تغییر در سبک زندگی

مواردی مانند استفاده از کاندوم در رابطه جنسی، تغذیه سالم، پرهیز از مصرف دخانیات خصوصا سیگار، داشتن رژیم مناسب و ورزش کردن برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم توصیه می‌شود.

با انجام این روش‌های ساده اما مهم، می‌توانید از بروز علت سرطان دهانه رحم و ابتلا به آن جلوگیری نمایید.

کلام نهایی

سرطان دهانه رحم یکی از مشکلات جدی است که در میان بانوان رایج می‌باشد. دلایل مبتلا شدن به سرطان دهانه رحم را در این مطلب به‌طور مفصل بررسی کرده و روش‌های درمان را نیز معرفی کردیم. این بیماری قابل کنترل است و حتی می‌توان با استفاده از روش‌های پیشگیری، از ابتلا به آن جلوگیری نمود.

سوالات متداول

1.آیا سرطان دهانه رحم مسری است؟

خیر، خود سرطان دهانه رحم مانند یک سرماخوردگی از فردی به فرد دیگر سرایت نمی‌کند. اما ویروس HPV که عامل اصلی این سرطان می‌باشد، یک ویروس مسری و شایع‌ترین عفونت مقاربتی است.

2.اولین علائم سرطان دهانه رحم چیست؟

اولین علائم سرطان دهانه شامل ترشحات خونی خارج از زمان پریودی، خونریزی بعد از رابطه جنسی و خونریزی نامنظم در دوران قاعدگی می‌باشد.

3.سرطان دهانه رحم از چه سنی شروع می‌شود؟

سرطان دهانه رحم که اغلب در دوران یائسگی حدود ۵۰ سالگی رخ می‌دهد، اخیرا به دلیل سبک زندگی نامناسب، در زنان جوان‌تر نیز مشاهده شده است.