آلرژی به پروتئین گاوی وضعیتی است که در آن سیستم ایمنی بدن به طور غیرطبیعی به پروتئینهای موجود در شیر گاو یا غذاهای مبتنی بر شیر واکنش نشان میدهد. این آلرژی در کودکان شایعتر است و میتوان گفت تقریباً 7٪ از نوزادان زیر یک سال به شیر گاو حساسیت دارند. علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان میتواند از متوسط تا شدید متغیر باشد و منجر به مشکلات مختلف گوارشی، تنفسی و پوستی شود.
در این مقاله تمام علائم و عوارض حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان و کودکان را بررسی میکنیم و راههای درمان آن را نیز توضیح میدهیم.
آلرژی به پروتئین گاوی چیست؟
این آلرژی واکنش سلولهای سیستم ایمنی به پروتئینهای خاصی است که در شیر گاو یافت میشوند. بنابراین در نوزادانی که به شیر گاو حساسیت دارند، سیستم ایمنی با تولید مولکولی به نام ایمونوگلوبولین E (IgE) به این ماده واکنش نشان میدهد. در نتیجه این واکنش، سلولهای ایمنی بدن هیستامین و سایر مواد شیمیایی را آزاد میکنند و باعث علائم آلرژیک مختلفی میشوند. این علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان ممکن است شامل استفراغ، خس خس سینه، کهیر و… باشد. در ادامهی این مطلب از مجله تندرستی ها به توضیح این علائم خواهیم پرداخت.
معرفی علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان
به طور کلی علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان، میتواند از نوزادی به نوزاد دیگر متفاوت باشد. این علائم میتوانند بلافاصله پس از مصرف شیر یا چند روز بعد ظاهر شوند.
علائم سیستم گوارشی
مشکلات سیستم گوارشی در واکنش به پروتئین گاوی در نوزادان عبارتند از:
- حالت تهوع و استفراغ: بالا آوردن مکرر شیر یا احساس ناراحتی شدید معده بلافاصله یا مدتی بعد از تغذیه.
- اسهال و خون در مدفوع: مدفوع شل و آبکی که ممکن است حاوی رگههای خونی باشد. درمان اسهال کودکان بسیار ضروری است، چراکه میتواند منجر به کم آبی بدن نوزاد شده و به او آسیب جدی بزند.
- یبوست: یبوست در نوزادان با دفع مدفوع سفت و خشک که با سختی و درد همراه بوده و دفعات آن کمتر از حالت عادی شده است، خود را نشان میدهد.
- نفخ: جمع شدن گاز در معده و روده که باعث بادکردگی، سفت شدن و احساس ناراحتی در شکم نوزاد میشود.
- دل درد: دردهای پیچشی و دورهای در شکم که منجر به گریه شدید نوزاد میشود.
علائم پوستی
علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان میتواند از طریق پوست نیز خود را نشان بدهد که به شرح زیر است:
- بثورات پوستی: ظاهر شدن دانهها یا لکههای قرمز رنگ روی پوست که در نواحی مختلف بدن مانند صورت، چینهای گردن و دستها دیده شود
- سوزن سوزن شدن یا خارش در اطراف دهان یا لبها: ایجاد احساس خارش، سوزش یا تورم خفیف بلافاصله پس از تماس شیر با پوست اطراف لبها و دهان نوزاد.
- کهیر: برجستگیهای قرمز یا صورتی رنگ روی پوست که به صورت ناگهانی ظاهر میشوند و با خارش شدید همراه هستند.
- اگزما: التهاب مزمن پوست که به صورت لکههای خشک، قرمز، پوستهپوسته و بسیار خارشدار، بهویژه روی گونهها، آرنجها و زانوهای نوزاد ظاهر میشود.
مشکلات تنفسی
این مشکلات که نشاندهنده علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان هستند، عبارتند از:
- خس خس سینه: صداهایی مانند سوت که هنگام نفس کشیدن کودک به گوش میرسد.
- سرفه یا تنگی نفس: سرفههای مداوم و خشک یا سختی در کشیدن نفس که باعث تند شدن تنفس و بیقراری نوزاد شود.
- گرفتگی و آبریزش بینی: پر بودن بینی همراه با ترشحات شفاف و آبکی.
علاوه بر این موارد، آلرژی به پروتئین گاوی میتواند باعث یک واکنش آلرژیک جدی به نام آنافیلاکسی شود. این واکنش که بلافاصله پس از مصرف شیر یا محصولات مبتنی بر شیر رخ میدهد، با علائمی مانند تنگی نفس، گرگرفتگی و افت فشار خون خود را نشان میدهد.
چه چیزی باعث علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان میشود؟
علت اصلی آلرژی به پروتئین گاوی، واکنش سیستم ایمنی بدن به دو پروتئین موجود در شیر، یعنی «وی» و «کازئین» است که آن را به عنوان یک ماده مهاجم اشتباه میگیرد. علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان میتواند فقط بهخاطر یکی از این پروتئینها یا هر دو آنها خود را نشان دهد. به یاد داشته باشید که این پروتئینها علاوه بر شیر و لبنیات، در برخی از محصولات پخته شده و غذاهای فرآوری شده از پروتئین گاوی نیز یافت میشوند.
بعلاوه؛ سن عامل مهمی در حساسیت به پروتئین گاوی میباشد. به همین دلیل این بیماری در نوزادان و کودکانی که سیستم گوارش آنها هنوز به طور کامل رشد نکرده، شایعتر است. واکنشهای آلرژیک به این پروتئینها با افزایش سن کاهش مییابد. همچنین نوزادانی که والدین آنها واکنشهای آلرژیک مانند اگزما یا آسم دارند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به آلرژی پروتئین گاوی هستند.
آلرژی به پروتئین گاوی چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص آلرژی به پروتئین گاو از طریق آزمایشهای مختلف و ارزیابی سابقه سلامتی کودک انجام میشود. اگر شاهد علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان بودید، انجام تستهای زیر توسط متخصص ضروری میباشد:
- تست پوستی پریک: در این آزمایش، مقدار کمی پروتئین شیر روی سطح پوست اعمال شده و واکنش آن بررسی میشود. اگر قرمزی یا تورم رخ دهد، نشاندهنده حساسیت به پروتئین گاوی است.
- آزمایش خون (IgE): آزمایش خون سطح پاسخ آلرژیک بدن را اندازهگیری میکند که سطح بالای آنتیبادی IgE نشاندهنده آلرژی به پروتئین شیر گاو است.
- رژیم غذایی حذفی: شیر گاو و فرآوردههای لبنی از رژیم غذایی کودک حذف شده و بررسی میشود که آیا علائم فروکش میکنند یا خیر. این آزمایش ساده در شناسایی حساسیت به پروتئین گاوی مؤثر است.
- آزمایش تحریک غذایی: پس از رژیم غذایی حذفی، مقدار کمی شیر گاو به نوزاد داده میشود تا پاسخ بدن مشاهده شود. این آزمایش فقط باید تحت نظر پزشک انجام شود.
تحقیقات در سایت uhhospitals نشان میدهد که اگر پزشک به حساسیت نوزاد مشکوک باشد، رژیم غذایی حذفی و شیرهای جایگزین را توصیه میکند. سپس نوزاد را برای آزمایش بیشتر به متخصص آلرژی کودکان ارجاع میدهد تا آزمایشهای مختلفی مانند ایمونوگلوبولین E (IgE) روی او انجام شود.
روش درمان آلرژی پروتئین گاوی
موثرترین درمان برای کاهش علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان و درمان آن، پرهیز کامل از شیر گاو و فرآوردههای لبنی است. همچنین میتوان از روشهایی که در جدول زیر معرفی میکنیم برای درمان استفاده کرد:
| روش درمانی | توضیحات |
| مصرف شیر خشک هایپوآلرژنیک | برای نوزادانی که به پروتئین شیر گاو حساسیت دارند، باید شیر خشک هایپوآلرژنیک که مخصوص نوزادان طراحی شده است، استفاده شود. |
| جایگزین کردن شیر گیاهی | جایگزین کردن شیر گیاهی مانند شیر سویا یا شیر بادام برای نوزادانی که به پروتئین گاوی حساسیت دارند. |
| مکملهای پروبیوتیک | پروبیوتیکها میتوانند با تنظیم فلور روده، مشکلات گوارشی را کاهش دهند. |
| مکملهای غذایی | برای جبران کمبودهای تغذیهای مانند کلسیم و ویتامین D که باید زیر نظر پزشک مصرف شوند. |
| داروهای اورژانسی | برای مثال تزریق اپینفرین برای نوزادانی که در معرض خطر واکنشهای آلرژیک جدی هستند. |
| غذای کمکی کودک | برای نوزادان حساس به پروتئین گاوی، میتوانید این گزینه را جایگزین کنید. زمانبندی مناسب برای شروع غذای کمکی کودک به طور میانگین از 6 ماهگی به بعد است که البته نکات خاصی را نیز شامل میشود. |
با انجام این راهکارها میتوانید علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان را کاهش دهید. البته قبل از به کار گرفتن هر یک از این روشها، حتما باید با پزشک متخصص مشورت کنید.
کلام نهایی
علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان بسیار شایع است که میتواند اختلالاتی در دستگاه گوارش، پوست و دستگاه تنفسی ایجاد کند. بنابراین درصورتی که شاهد این علائم بودید، بهتر است مصرف پروتئینهای گاوی مانند شیر را متوقف کنید و بلافاصله موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
سوالات متداول
1. علائم حساسیت به پروتئین گاوی در نوزادان خطرناک است؟
بله؛ اگر این علائم نادیده گرفته شوند میتوانند آسیبهای جدی به بدن کودک وارد کنند.
2. چه چیزهایی باعث آلرژی به پروتئین گاوی میشوند؟
در برخی نوزادان مصرف محصولات لبنی مانند پنیر، ماست، کره و بستنی میتواند باعث این حساسیت شود.
