بهترین روش آموزش مسئولیت پذیری به کودک

بدون شک تمامی پدر و مادرها دوست دارند فرزند مسئولیت پذیری داشته باشند. اما نحوه آموزش مسئولیت پذیری به کودک چگونه است؟ این ویژگی، یک روزه در وجود انسان شکل نمی‎گیرد، بلکه باید از همان سن کم با انجام روش‎های ساده اما مهم، مسئولیت پذیر بودن را در ذهن فرزندمان نهادینه کنیم.

مسئولیت‎پذیری، خصوصیت حیاتی برای ادامه زندگی است. فردی که بلد نیست مسئولیت کارهای خود را برعهده بگیرد، در آینده به مشکلات زیادی برمی‎خورد و در هیچ زمینه‎ای نمی‎تواند موفق شود.  بنابراین شما به عنوان پدر و مادر، باید از همان کودکی این ویژگی را به فرزند خود آموزش دهید.

در مقاله پیش رو، قصد داریم به طور کامل راهکارهای آموزش مسئولیت پذیر بودن به کودکان را توضیح دهیم. اگر می‎خواهید به فرزندتان در کسب این خصوصیت کمک کنید و آینده او را تضمین نمایید، حتما تا انتهای مطلب همراه ما باشید.

مسئولیت پذیری در کودکان به چه معناست؟

هنگامی که کودک از همان ابتدا یاد می‎گیرد کارهای خود را به تنهایی انجام دهد و یا در کار دیگران به آنها کمک کند، یعنی مسئولیت‏‌پذیر است.

به نقل از دکتر مورفورد در سایت childrenscolorado مسئولیت‌‏پذیری را در دو بخش اصلی توصیف می‏کند: بخش اول مسئول بودن در برابر دیگران و کمک به جامعه است و بخش دوم پذیرفتن اشتباهات و خطاها می‎باشد. اگر کودکان از ابتدا این موارد را آموزش ببینند، به فردی مفید در جامعه و زندگی شخصی خود تبدیل خواهند شد.

از چه سنی می‎توانیم مسئولیت پذیری را به فرزندمان را آموزش دهیم؟

کودکان از همان سنین ابتدایی آماده یادگیری مسئولیت پذیری هستند. سنین 3 الی 5 سال، اوج دوران آموزش مسئولیت پذیری به کودک است. در این سن بچه‏‌ها برای انجام وظایف مختلف مشتاق هستند و می‎توانند این ویژگی را به‎خوبی یاد بگیرند.

فراموش نکنید که کودکان عاشق همکاری هستند. بنابراین می‎توانید از سنین پایین، آنها را در انجام کارهای کوچک مشارکت دهید؛ اما انتظار نداشته باشید که این کار را به شکل کاملا بی‎نقص انجام دهد چراکه او فقط یک بچه خردسال است.

7 روش موثر برای پرورش حس مسئولیت پذیری در کودکان

اگر می‏‌خواهید یک فرزند منظم داشته باشید که مسئولیت کارهای خود را برعهده می‏گیرد، باید خودتان در این مسیر او را با صبر، تلاش و مهربانی همراهی کنید. به طور کلی برای آموزش مسئولیت پذیری به کودک، می‏توانید از روش‎های زیر استفاده کنید:

1. به کودکان کارهای متناسب با سن‎شان بدهید

یکی از اشتباهات رایج والدین در تربیت فرزندان این است که بلد نیستند مسئولیت مناسبی به کودک خود بدهند. مسئولیت باید متناسب با سن بچه‌‏ها باشد؛ برای مثال در سنین 3 یا 4 سالگی، می‎توانید به او آموزش دهید که اسباب‎ بازی‎ها و حتی شلوغی اتاقش را خودش جمع‎وجور کند. با بالا رفتن سن کودک، می‎توانید مسئولیت‎ها را نیز بزرگ‎تر کنید.

جدول مسئولیت‎های مناسب برای سنین مختلف کودک

این جدول یک راهنمای مناسب برای آموزش مسئولیت پذیری به کودکان در سنین مختلف است که می‎توانید از آن کمک بگیرید:

2. روند کار و دلیل انجام آن را به خوبی برای فرزند خود توضیح دهید

کودکان برای انجام هرکاری نیاز به دلیل قانع کننده دارند و اگر بدانند چرا مجبور به انجام کاری هستند، آن را همیشه به‎خاطر می‎سپارند. برای مثال وقتی از فرزند خود می‏‎خواهید اتاقش را مرتب کند، به او یادآوری کنید که این کار را برای راحتی خود انجام می‎دهد تا اگر به وسیله‌‏ای نیاز داشت، بتواند آن را به سادگی پیدا کند.

همچنین انجام برخی کارها برای کودکان پیچیده به ‏نظر می‎رسد. از این رو بهتر است روند کار را به آنها توضیح دهید و حتی دفعات اول آنها را همراهی نمایید تا به خوبی چگونگی انجام کارهای مختلف را یاد بگیرند.

3. در آموزش مسئولیت پذیری به کودک، خودتان باید الگو باشید

کودکان از وقتی چشم باز می‏‌کنند، از تمام رفتارهای پدر و مادر و حتی اطرافیان الگو می‎گیرند. بنابراین همیشه به یاد داشته باشید که شما اولین الگوی فرزند خود هستید، پس اگر می‎خواهید مسئولیت‎پذیری را به او آموزش دهید، ابتدا باید خودتان مسئولیت کارهای‎تان را برعهده گرفته و آنها را به درستی و سروقت انجام دهید.

کودکان بسیار نکته سنج هستند و اگر ببینند شما حین انجام مسئولیت‏‌های خود شکایت می‎کنید و یا آنها را به تعویق می‎اندازید، ناخودآگاه از این رفتار الگو خواهند گرفت و از انجام مسئولیت‏‌های خود سر باز می‎زنند.

4. مسئولیت برخی از کارهای خانه را بر عهده کودک قرار دهید

در خانه کارهایی به صورت روزانه وجود دارد که انجام آنها بسیار ساده است و نیاز به قدرت چندانی ندارد. بهترین روش آموزش مسئولیت پذیری به کودک، کمک گرفتن از آنها در انجام این کارها است. برای مثال از بچه‌‏ها بخواهید در چیدن و جمع کردن سفره شما را همراهی کنند، هر شب قبل از خواب خاموش کردن چراغ قسمتی از خانه را به او بسپارید، از او بخواهید میز را دستمال کشیده و گردگیری کند، در خارج کردن ظرف‌‏ها از ماشین ظرفشویی از او کمک بخواهید و… . این‌‏ها رایج‎‏ترین مواردی هستند که در انجام آنها می‌‏توانید از فرزند خود بخواهید شما را همراهی کند.

5. در صورت انجام وظایف به او پاداش بدهید

اگر می‎خواهید کودک مسئولیت‏‎پذیری را یاد بگیرد، در ابتدا می‎توانید او را برای انجام دادن کاری که برعهده‎‏اش بود تشویق کنید و برایش پاداش درنظر بگیرید. برای مثال هربار که تمام اسباب بازی‎‏هایش را مرتب می‏‎کند، به او خوراکی مورد علاقه‎اش را بدهید. همچنین می‌‏توانید با انجام بازی های تقویت هوش کودکان که بسیار مفید و جالب هستند، آنها را سرگرم کرده و خوشحال کنید.

6. به طور مرتب مسئولیت تعیین شده را به کودک یادآوری کنید

کودکان به دلایل مختلف، ممکن است مسئولیتی که به آنها داده‎‏اید را فراموش کنند؛ از این رو لازم است تا به‌طور مرتب، کاری که باید انجام دهند را به آنها یادآوری نمایید. توجه داشته باشید که این یادآوری نباید حالت دستور دادن داشته باشد، بلکه باید با مهربانی از فرزند خود درخواست کنید تا کاری که برعهده‎اش است را انجام دهد.

7. در صورت کار اشتباه، کودک را سرزنش نکنید

یکی از چیزهایی که کودکان را از مسئولیت‎‏پذیری متنفر می‏کند، سرزنش و تحقیر است. آنها سن کمی دارند و طبیعی است اگر کاری را فراموش کنند و یا به اشتباه و با کم و کاستی انجام دهند. در چنین شرایطی به جای سرزنش آنها، نحوه صحیح انجام کار را توضیح دهید.

در مسیر آموزش مسئولیت پذیری به کودکان، همواره به یاد داشته باشید که آنها بسیار حساس هستند و همیشه باید با حوصله و صبر همراهشان باشید تا بلاخره موفق شوند. سعی کنید در این مسیر ثابت قدم و جدی باشید تا فرزندتان شما را به عنوان الگوی مسئولیت‌‏پذیری به‎ خاطر بسپارد.

فواید آموزش مسئولیت پذیری به کودک

کودک مسئولیت پذیر، در آینده نیز می‏تواند مسئولیت زندگی خود را به خوبی برعهده بگیرد؛ از این رو به فردی کاملا موفق تبدیل خواهد شد. سایر فواید آموزش مسئولیت پذیری به بچه‌‏ها عبارتند از:

• افزایش عزت نفس و اعتماد به خود
• کمک به دیگران و جامعه
• منظم و مرتب بودن
• داشتن تمرکز بالا
• داشتن وجدان کاری
• کمال گرا نبودن
• جبران کردن اشتباهات

فردی که این ویژگی‏‌های شخصیتی مهم را در سنین نوجوانی و جوانی کسب کرده باشد، می‏تواند مسیر موفقیت را به خوبی طی کند و به فردی مفید برای جامعه تبدیل شود.

کلام پایانی

در این مقاله با نحوه آموزش مسئولیت پذیری به کودک آشنا شدید و دانستید که داشتن این خصوصیت برای هر فردی که می‌‏خواهد زندگی خوبی داشته باشد، ضروری است. در نتیجه شما به عنوان پدر و مادر وظیفه دارید که مسئولیت‌‏پذیر بودن را به روش‏‌های گفته شده، از همان سنین بسیار پایین به فرزند خود یاد بدهید.

سوالات متداول

1. از چه سنی می‎توان مسئولیت‌‏پذیری را به کودکان آموزش داد؟

به طور کلی از سن 2 سالگی می‎توانید با کارهای بسیار ساده آموزش را شروع کنید.

2. اگر فرزندم مسئولیتش را انجام نداد، می‎توانم او را تنبیه کنم؟

تنبیه‎های فیزیکی و دعوا کردن او با صدای بلند به هیچ عنوان موثر نخواهد بود. اما می‎توانید چیزهای ساده‎ای را به عنوان تنبیه در نظر بگیرید. برای مثال اگر به مسئولیتی که به او داده بودید توجه نکرد، او را تا زمانی که آن کار را انجام نداده، از تماشای کارتون موردعلاقه‎اش محروم کنید.