در فرهنگ عمومی، الکل اغلب با تصاویری از جشن، شادی و دورهمیهای دوستانه گره خورده است. بسیاری از ما شنیدهایم که مصرف متعادل الکل شاید حتی برای قلب مفید باشد یا اینکه خطرات آن صرفا به بیماریهای کبدی محدود میشود. اما یک مطالعه گسترده و تکاندهنده که به تازگی در مجله معتبر JAMA Health Forum منتشر شده، حقیقتی بسیار تلخ را روشن کرده است که این تصورات خوشبینانه را زیر سوال میبرد و اثرات مصرف الکل بر طول عمر را مشخص میکند.
بر اساس این تحقیق، افرادی که با اختلال مصرف الکل (Alcohol Use Disorder – AUD) دست و پنجه نرم میکنند، به طور میانگین ۲۴ تا ۲۸ سال از سن خود را از دست میدهند. این عدد یک زنگ هشدار مهم است که نشان میدهد با یک بحران بهداشت عمومی مواجهیم که نتایج و اثرات آن به شدت دستکم گرفته میشود.
در مقاله پیش رو، قصد داریم به طور مفصل راجعبه این موضوع صحبت کنیم و با دلایل علمی، پیامدهای مصرف الکل و تاثیر آن بر طول عمر را بررسی نماییم.
اثرات مصرف الکل در بدن چیست؟
این مطالعه که بر روی بیش از پنج میلیون نفر در آمریکا انجام شده، به ما نشان میدهد که الکل که یک قاتل خاموش است و به طور همزمان به نقاط مختلف بدن حمله کرده و به آنها آسیب میزند. دکتر دیوید فیاک، یکی از محققان این پژوهش، معتقد است تمرکز صرف بر روی بیماری کبد بر اثر مصرف الکل، مانند دیدن نوک یک کوه یخ عظیم است. بنابراین بیایید در ذیل سایر اثرات مصرف الکل و آسیبهایی به بدن وارد میکند را نیز بررسی کنیم:
1. حمله مستقیم به ارگانهای حیاتی
- کبد: این عضو مسئول متابولیزه کردن الکل است. مصرف مداوم و بیش از حد، این ارگان را تحت فشار دائمی قرار میدهد و منجر به التهاب (هپاتیت الکلی)، تجمع چربی (کبد چرب)، و در نهایت ایجاد بافت اسکار غیرقابل بازگشت یا سیروز کبدی میشود. کبدی که دچار سیروز شده، دیگر نمیتواند وظایف حیاتی خود را انجام دهد که این وضعیت میتواند در اکثر موارد فرد را به کام مرگ بکشاند.
- مغز: الکل سیستم عصبی مرکزی را سرکوب میکند. بنابراین مصرف طولانیمدت آن، به معنای واقعی کلمه ساختار و عملکرد مغز را تغییر خواهد داد. این امر منجر به کوچک شدن حجم مغز، اختلال در حافظه، کاهش توانایی تصمیمگیری و افزایش شدید خطر زوال عقل (دمانس) در سنین پایینتر میشود.
- قلب و عروق: یکی از مهمترین اثرات مصرف الکل بر روی قلب و عروق است و برخلاف تصور عمومی، این ماده اصلا برای قلب مفید نیست. مصرف مداوم میتواند منجر به کاردیومیوپاتی الکلی (ضعیف و بزرگ شدن عضله قلب)، فشار خون بالا، آریتمی (ضربان نامنظم قلب) و افزایش خطر سکته قلبی و مغزی شود. همچنین تاثیر الکل بر غلظت خون نیز از دلایل آسیب به قلب است.
2. فروپاشی سلامت روان
- افسردگی و اضطراب: بسیاری از افراد برای خوددرمانی اضطراب یا فرار از احساسات منفی به الکل پناه میبرند. این کار شاید در ابتدا آنها را آرام کند، اما پس از مدت کوتاهی آسیبهای خود را نشان میدهد. از عوارض الکل بر مغز میتوان به مختل کردن مواد شیمیایی مغز (نوروترانسمیترها) مانند سروتونین و دوپامین اشاره کرد که در درازمدت باعث افسردگی و اضطراب شدید میشوند.
- افزایش احتمال خودکشی: الکل با آسیب به قشر پیشپیشانی مغز (مرکز کنترل قضاوت و تصمیم گیری)، باعث میشود افراد دست به کارهای پرخطر بزنند. همچنین از اثرات الکل میتوان به ناامیدی و ناراحتی عمیق اشاره کرد که منجر به این میشود که فرد دست به تصمیمات غیرمنطقی مانند خودکشی بزند.
3. افزایش خطر حوادث و تروما
- اختلال در قضاوت صحیح: حتی مصرف کم الکل نیز میتواند زمان صحیح واکنش و توانایی قضاوت و تصمیمگیری را مختل کند. این امر فرد را در معرض خطر بالای تصادفات رانندگی، سقوط از ارتفاع، غرق شدن و سایر حوادث مرگبار قرار میدهد.
- خشونت: الکل به طور مستقیم باعث افزایش پرخاشگری و خشونت خانگی و اجتماعی میشود.
4. احتمال ابتلا به سرطان
سازمان بهداشت جهانی، الکل را در گروه ۱ مواد سرطانزا طبقهبندی کرده است، گروهی که شامل خطرناکترین عوامل شناختهشده مانند آزبست و تنباکو میباشد. الکل خطر ابتلا به حداقل هفت نوع سرطان را به طور قابل توجهی افزایش میدهد که عبارتند از: سرطان دهان، حلق، حنجره، مری، کبد، روده بزرگ و سینه.
موارد گفته شده، از رایجترین اثرات مصرف الکل بر طول عمر و آسیبهای آن بر بدن میباشد که بسیاری از آنها جبران ناپذیر هستند.
اختلال مصرف الکل چیست و چرا یک بیماری محسوب میشود؟
پذیرفتن این نکته که اختلال مصرف الکل یک بیماری مزمن مغزی است و نه یک ضعف اخلاقی یا کمبود اراده، میتواند مبتلایان را به دریافت کمک از متخصصان، مشتاق کند. باید بدانید که این اختلال مانند دیابت یا بیماری قلبی، دارای پایههای بیولوژیکی و ژنتیکی است و نباید بابت آن شرم زده باشید؛ بلکه بهتر است برای درمان اقدام کنید و اثرات مصرف الکل را به حداقل برسانید.
مغز در پاسخ به مصرف مداوم الکل، به تدریج خود را با آن تطبیق میدهد و به آن عادت میکند. بر حسب این عادت، مدارهای مغزی مسئول کنترل استرس، بیش از حد فعال میشوند و در غیاب الکل، فرد دچار اضطراب و بیقراری شدید (علائم ترک) میشود. در نتیجه فرد مجبور میشود مدام درحال مصرف باشد؛ به طوری که رهایی از آن بدون کمک متخصص بسیار دشوار خواهد بود.
آیا مصرف متعادل الکل بیخطر است؟
اثرات مصرف الکل به گونهای است که حتی درصورت مصرف به طور متعادل نیز میتواند به بدن آسیب بزند. دکتر ایشیتا گوپتا اشاره میکند که هیچ مدرک محکمی وجود ندارد که مفید بودن الکل برای سلامتی را تایید کند. از این رو بهتر است این ماده خطرناک را به کلی کنار بگذارید.
درواقع نظریه مفید بودن شراب قرمز برای قلب، بر اساس مشاهدات قدیمی از جمعیت فرانسه بود. امروزه بسیاری از دانشمندان معتقدند که سایر عوامل سبک زندگی آنها (مانند رژیم غذایی و فعالیت بدنی) مسئول این فواید بودهاند، نه خود الکل. پس به طور کامل میتوان این نظریه را رد کرد.
حتی اگر فرض کنیم مصرف بسیار کم الکل ممکن است برای برخی افراد فوایدی به همراه داشته باشد، این فایده در برابر افزایش خطر ابتلا به سرطان، فشار خون و سایر بیماریها، کاملا بی ارزش است. به گفته سازمان بهداشت جهانی، هرچه بتوانید از مصرف الکل دوری کنید، همانقدر عمر طولانیتر و بدنی سالمتر خواهید داشت.
چگونه الکل را ترک کنم؟
حال که با اثرات مصرف الکل آشنا شدید، احتمالا به دنبال ترک آن هستید. خوشبختانه اختلال مصرف الکل را میتوان با پیگیری درمان کرد و از این اعتیاد رها شد. اما باید بدانید که این مسیر نیاز به شجاعت، صبر و استفاده از روشهای صحیح دارد.
برای ترک الکل، مراحل زیر را دنبال کنید:
1. پذیرش و آگاهی (اولین و سختترین قدم): ابتداییترین قدم این است که بپذیرید مصرف الکلتان بیش از اندازه شده و میتواند به سلامتیتان آسیب جدی بزند.
2. مشورت با متخصص: صحبت با یک پزشک، روانپزشک یا روانشناس میتواند مسیر درمان را روشن کند. درواقع آنها میتوانند شدت اختلال را ارزیابی کرده و گزینههای درمانی مناسب را پیشنهاد دهند.
3. درمانهای مبتنی بر شواهد:
- درمانهای روانشناختی: درمان شناختی-رفتاری به افراد کمک میکند تا الگوهای فکری و رفتاری که منجر به نوشیدن الکل میشوند را شناسایی و تغییر دهند.
- گروههای حمایتی: گروههایی وجود دارد که در آن افرادی با تجربیات مشابه کنارهم جمع میشوند و در مسیر بهبودی به یکدیگر کمک میکنند.
- درمانهای دارویی: داروهایی وجود دارند که میتوانند ولع مصرف الکل را کاهش دهند و فرد را هوشیار سازند.
به انجام این کارها، میتوانید تاثیر مصرف الکل و آسیبهای آن را به حداقل رسانده و در نهایت به طور کامل آن را کنار بگذارید.
کلام پایانی
مطالعات نشان میدهد که الکل آسیبهای جدی برای سلامتی در پی دارد و میتواند طول عمر افراد را تا حد زیادی کم کند. بنابراین اگر به جسم و روح خود اهمیت میدهید، باید هرچه سریعتر برای ترک الکل اقدام نمایید. درغیر اینصورت حتی از عمری که برایتان باقی مانده است هم نمیتوانید لذت کافی ببرید.
هر چیزی زیادش بده